Ακαθάριστα οικόπεδα: Πότε λήγει η προθεσμία και πόσο είναι τα πρόστιμα

Μέχρι τις 15 Ιουνίου πρέπει να έχουν καθαριστεί τα ιδιωτικά οικόπεδα, με τους ιδιοκτήτες να υποχρεούνται παράλληλα να δηλώσουν τον καθαρισμό στην αντίστοιχη ηλεκτρονική πλατφόρμα στη διεύθυνση https://akatharista.apps.gov.gr/.

Εντός των επόμενων ημερών, και συγκεκριμένα μέχρι 15 Ιουνίου πρέπει να έχουν καθαριστεί τα οικόπεδα από τους ιδιώτες, και μάλιστα να μην ξεχνούν ότι πρέπει να έχει δηλωθεί στην αντίστοιχη πλατφόρμα στo https://akatharista.apps.gov.gr/ .

Η διαδικασία καθαρισμού έχει ξεκινήσει από την 1η Απριλίου και σε περίπτωση μη υλοποίησής της επιβάλλονται πρόστιμα.

Η διατήρηση της καθαριότητας των χώρων επιβάλλεται μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαία η απομάκρυνση κάθε εύφλεκτου υλικού, όπως ξερά χόρτα, κλαδιά και θάμνοι, από κάθε ιδιωτικό οικόπεδο ή ακάλυπτο χώρο.

Η υποχρέωση δεν αφορά μόνο τα εντός σχεδίου οικόπεδα αλλά και περιοχές εκτός σχεδίου, εφόσον στο οικόπεδο υπάρχει κτίσμα. Ειδάλλως προβλέπεται πρόστιμο από 200 έως 2.000 ευρώ.

Αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου ή ορίων οικισμού (ακόμα κι αν δεν έχουν εγκεκριμένο ρυμοτομικό), ακάλυπτους χώρους εντός σχεδίου. Επίσης, οικόπεδα σε απόσταση 100 μέτρων από τα όρια του οικισμού ή της πόλης (εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία), καθώς και οικόπεδα σε εκτός σχεδίου περιοχές που έχουν κάποιο κτίσμα (όχι χωράφια ή δασικές/χορτολιβαδικές εκτάσεις).

Σημειώνεται ότι ο χώρος πρέπει να διατηρείται καθαρός μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου στις 31 Οκτωβρίου.

Αφού πραγματοποιηθεί, ο καθαρισμός οικοπέδου πρέπει να δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα με το εύληπτο όνομα «Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών» (https://akatharista.apps.gov.gr). Δίνεται ωστόσο η δυνατότητα να δηλωθεί και μέσω ΚΕΠ ή στην πλησιέστερη στην ιδιοκτησία Πυροσβεστική Υπηρεσία (πληροφορίες για την πλατφόρμα στο τηλ. 213-20.47.888).

Υποχρέωση καθαρισμού δεν έχει μόνο ο ιδιοκτήτης αλλά ο νομέας, ή ο επικαρπωτής ή ο μισθωτής του ακινήτου. Αυτό που δεν διευκρινίζεται είναι ποιος θα φέρει την ευθύνη έναντι του νόμου.

Οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμο 100 ευρώ αν δεν δηλώσουν τον καθαρισμό στην πλατφόρμα. Αν ούτε έχουν καθαρίσει το οικόπεδο, ούτε το έχουν δηλώσει, το πρόστιμο γίνεται 500 ευρώ μόνο για τη μη δήλωση.

Διευκρινίζεται ότι η ψευδής δήλωση είναι ποινικό αδίκημα που τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και πρόστιμο 5.000 ευρώ.

Αν κάποιος δεν καθαρίσει το οικόπεδο, τότε του επιβάλλεται πρόστιμο από τον δήμο ή την πυροσβεστική υπηρεσία, ύψους 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο με ελάχιστο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.

Παράλληλα γίνεται αυτεπάγγελτος καθαρισμός του οικοπέδου από τον δήμο.

Νέες πρακτικές πρόληψης πυρκαγιών

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των προληπτικών μέτρων, το υπουργείο προωθεί και νέες πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε χώρες με μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.

Ένα από τα βασικά εργαλεία που εξετάζονται είναι η «προδιαγεγραμμένη καύση», δηλαδή η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης σε συγκεκριμένες περιοχές κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης πριν την έναρξη της θερινής περιόδου.

Το μέτρο εφαρμόζεται με τη συνεργασία ειδικών, δασολόγων και επιστημονικών φορέων και υποστηρίζεται από οργανισμούς όπως η WWF, καθώς και από πανεπιστημιακά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Παράλληλα, στο νέο νομοσχέδιο προβλέπεται και η εφαρμογή της «ελεγχόμενης βόσκησης», μέσω της οποίας δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν να παραχωρούν εκτάσεις σε κτηνοτρόφους, ώστε τα ζώα να μειώνουν φυσικά τη χαμηλή βλάστηση που αποτελεί καύσιμη ύλη για τις πυρκαγιές.

Ειδικότερα:

Εργασίες καθαρισμού
Οι απαιτούμενες εργασίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

-Απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων

-Κλάδεμα δέντρων και αραίωση θάμνων

-Συλλογή και μεταφορά υλικών καθαρισμού

-Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων

-Διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ' όλη την περίοδο υψηλού κινδύνου

Έλεγχοι και κυρώσεις

Όπως ορίζεται από την ΚΥΑ, οι Δήμοι αξιοποιούν το Εθνικό Μητρώο για την υποστήριξη των ελέγχων, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα διενεργεί ελέγχους αποκλειστικά κατόπιν καταγγελίας κατά την αντιπυρική περίοδο.

Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται κυρώσεις ως εξής:

Για μη υποβολή δήλωσης:

-500 ευρώ, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης

-100 ευρώ, εφόσον έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση

Για μη καθαρισμό οικοπέδου/ακάλυπτου χώρου σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο όριο 2.000 ευρώ

Αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον δήμο με καταλογισμό δαπάνης
Ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ).

Ενίσχυση πρόληψης και συντονισμού

Όπως τονίζεται στη σχετική ανακοίνωση, στόχος είναι η έγκαιρη προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.

Σημειώνεται ότι το υπουργείο καλεί όλους τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς να συμβάλουν ενεργά στην εφαρμογή των μέτρων, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα και συνεργασία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.

Ποιες οι αλλαγές που επέρχονται

Όπως έγινε γνωστό από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με τα άρθρα 41, 43 και 44 του Νόμου 5182/2026 (Α' 28) και την Κ.Υ.Α. το υφιστάμενο νομικό καθεστώς περί των καθαρισμών οικοπεδικών και λοιπών και ακάλυπτων χώρων και του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών συμπληρώνεται και τροποποιείται.

Συνοπτικά, οι κύριες αλλαγές στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο που επέρχονται, σύμφωνα με ενημέρωση του υπουργείου, είναι οι παρακάτω:

1. Στους υπόχρεους προς υποβολή δήλωσης καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών εντάσσονται και οι νομείς, που είχαν πριν την υποχρέωση καθαρισμού αλλά δεν υποχρεούνταν σε δήλωση αυτού,

2. Η καταληκτική ημερομηνία καθαρισμού και δήλωσής του στο Μητρώο ταυτίζονται εξαρχής ως η 15η Ιουνίου εκάστου έτους - δε διαφοροποιείται, όπως τονίζεται από την Πολιτική Προστασία, η υποχρέωση συντήρησης καθαρισμού καθ' όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου,

3. Εισάγονται εξαιρέσεις στο πεδίο εφαρμογής (εκτός των διαμορφωμένων κήπων που συνεχίζει να ισχύει εισάγεται εξαίρεση και για τις γεωργικές καλλιέργειες και βοσκήσιμες γαίες, τους χώρους με αδυναμία πρόσβασης κ.α.),

4. Εισάγεται πρόβλεψη για την προστασία της χλωρίδας και της βιοποικιλότητας και προστίθεται άρθρο που καθορίζει τη διαχείριση των προϊόντων καθαρισμού με την εφαρμογή του Κανονισμού Καθαριότητας των Δήμων και την υπόδειξη από αυτούς κατάλληλων σημείων απόθεσης,

5. Εισάγεται διαδικασία δήλωσης με φυσικό τρόπο στα Κ.Ε.Π. ή στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες, σε περίπτωση αποδεδειγμένης αδυναμίας χρήσης ηλεκτρονικών υπηρεσιών ή σε ευπαθείς ομάδες

6. Εξειδικεύεται ο τρόπος ορισμού των ελεγκτικών κλιμακίων των Δήμων,

7. Οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των ανωτέρω υποχρεώσεων από τους υπόχρεους τροποποιούνται ως προς το ύψος του προστίμου και πλέον ορίζονται ως εξής:

α. το πρόστιμο που επιβάλλεται από τους αρμόδιους φορείς ελέγχου για τη μη υποβολή δήλωσης μειώνεται από 1000 ευρώ σε: - 500 ευρώ, εφόσον δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης, - 100 ευρώ εφόσον έχει γίνει ο καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση,

β. το πρόστιμο για το μη καθαρισμό ενός οικοπεδικού /ακάλυπτου χώρου αυξάνεται από πενήντα λεπτά (0,50) του ευρώ σε ένα (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ με ανώτατο όριο τις 2.000 ευρώ,

γ. Εφόσον υποβληθεί ένσταση το πρόστιμο για το μη καθαρισμό μπορεί να μειωθεί κατά 50%, εφόσον κατά τη διαδικασία της ένστασης ολοκληρωθούν οι ενέργειες καθαρισμού.

8. Οι κυρώσεις για την υποβολή ψευδούς δήλωσης μειώνονται από τουλάχιστον 2 χρόνια φυλάκισης σε τουλάχιστον 6 μήνες και χρηματική ποινή από το προηγούμενο εύρος 12.600 - 54.000 ευρώ σε 5.000 ευρώ.